Osteoporoza

Osteoporoza jest uogólnioną chorobą kości, w której dochodzi do zmniejszenia się masy tkanki kostnej i zmian w jej mikro-architekturze. Pierwszym objawem dostrzeganym przez pacjenta może być złamanie nadgarstka, kręgu lub szyjki kości udowej. Złamania zdarzają się nawet przy zwykłym potknięciu. Świadczy to niestety o zaawansowanej już postaci choroby. Po 50. roku życia schorzenie stwierdza się u 30 proc. kobiet, co ma związek z tym, że po menopauzie znacznie spada poziom estrogenu, który odgrywa ochronną rolę wobec kości. Mitem jest jednak przekonanie, że chorują tylko kobiety, problem osteoporozy dotyczy również mężczyzn.

Można powiedzieć, że osteoporoza to choroba śmiertelna - po złamaniu szyjki kości udowej umiera około 20% kobiet i 30% mężczyzn w ciągu roku.

Poza tym złamania pogarszają komfort życia pacjentów - mogą być przyczyną bólów kręgosłupa, obniżenia wzrostu, a także niepełnosprawności i utraty samodzielności. Osteoporoza związana może być również z przyjmowanymi lekami (np. glikokortykosteroidami takimi jak encorton, metypred, medrol. Osteoporoza posteroidowa jest jedną z cięższych postaci osteoporozy, której diagnostykę powinno rozpocząć się u każdego kto przyjmuje GKS w dawce odpowiadającej 5 mg encortonu przez okres 3 miesięcy lub powyżej) lub z chorobami np. reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Osteoporozie można zapobiegać, trzeba diagnozować. Osteoporozę trzeba leczyć; może ją leczyć reumatolog. Największe szanse mamy kiedy nie doszło jeszcze do złamania. Terapia po złamaniu to walka o to by nie doszło do złamania następnego (każde przebyte wielokrotnie zwiększa szansę na następne)

Podstawowym badaniem wykonywanym w celu postawienia diagnozy (u pacjenta bez złamań) lub oceny efektów terapii jest badanie densytometryczne - densytometria. Najlepiej wykonywać badanie zarówno odcinka lędźwiowego kręgosłupa jak i szyjki kości udowej. W 2008 roku opublikowane została metoda FRAX obliczania 10-letniego ryzyka złamań, która uwzględnia gęstość kości (BMD) lub wskaźnik masy ciała (BMI) oraz tzw. kliniczne czynniki ryzyka złamań. Metoda ta zalecana jest przez światową organizację zdrowia WHO do kwalifikowania pacjentów do terapii.

W profilaktyce farmakologicznej osteoporozy ważne są preparaty wapnia i witamina D3. W przypadku rozpoznania osteoporozy do wapna i Vit D3 dołączyć należy leki poprawiające jakość kości i zmniejszające ryzyko złamań. W najnowszych (2011) polskich zaleceniach postępowania diagnostycznego i leczniczego w osteoporozie podstawą profilaktyki i niezbędnym składnikiem leczenia farmakologicznego osteoporozy są preparaty wapnia i witaminy D Identyfikacja i uzupełnienie niedoboru witaminy D stanowi warunek niezbędny w farmakoterapii osteoporozy.

Stosowane w terapii osteoporozy leki mają różne mechanizmy działania: takie, które zmniejszają niszczenie (resorpcję) kości, takie, które jednocześnie z działaniem antyresorbcyjnym stymulują odbudowę tkanki kostnej.(ranelinian strontu) a także leki o działaniu wybitnie anabolicznym (kościotwórczym) - podawany podskórnie parathormon.

Różna może być forma podawania leków w terapii OP.

  • Leki podawane doustne stosowane mogą być 1x na dzień (ranelinian strontu) 1x na tydzień (alendronian, risedronian) lub 1raz na miesiąc (ibandronian).
  • Leki podawane dożylnie 1x na 3 miesiące (ibandronian) lub 1x na rok (zolendronian)
  • Leki podawane podskórnie
    • Denosumab - (monoklonalne przeciwciało przeciw RANKL) podawane 1 raz na 6 miesięcy
    • Parathormon podawany podskórnie lek o działaniu anabolicznym czyli kościotwórczym, skuteczny również w ciężkich postaciach osteoporozy posteroidowej z licznymi złamaniami, niestety cena przy braku refundacji lub programu terapeutycznego uniemożliwia jego stosowanie.

W Rheuma-Medicus:

  • Możliwa jest pełna wczesna diagnostyka osteoporozy.
  • Wykonywana jest badanie densytometryczne (densytometria) oceniające gęstość mineralną kości na nowoczesnym aparacie LUNAR DPX.
  • Wykonywane są badania laboratoryjne oceniające gospodarkę wapniową organizmu i diagnozujące przyczyny osteoporozy wtórnej.
  • Obliczane jest 10-letnie ryzyko złamań.
  • Wykonywane są badania oceniające poziom Vit D3 (niezbędne dla prawidłowej farmakoterapii osteoporozy)
  • Możliwe są różne formy terapii osteoporozy
    • Leki podawane doustnie: Alendronian, Risedronian, Bonviva (Ibandronian)*, Protelos (Ranelinian strontu)*.
    • Leki podawane dożylnie: Bonviva (Ibandronian)*, Aclasta (Zolendronian)*.
    • Leki podawane podskórnie: Prolia (Denosumab)* - monoklonalne przeciwciało przeciw RANKL podawane raz na 6 miesięcy. Najnowszy lek zarejestrowany w terapii w maju 2010 roku.

* Dla leków nie posiadających dotychczas polskich odpowiedników użyto nazwy produktu, nazwa chemiczna podana jest w tym przypadku w nawiasie.

Dr med. Maria Rell-Bakalarska (reumatolog)
Dr med. Małgorzata Wieteska (reumatolog)
Dr med. Jarosław Kozakowski (endokrynolog)

Wykonanie: AGINUS