Informujemy, iż ten serwis wykorzystuje pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz do celów statystycznych i analizy ruchu. Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, to będą one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. Dowiedz się więcej o cookies.

OK
Rejestracja pacjentów: 22 10 10 755
Przychodnia:     668 117 301

Kapilaroskopia

Objaw „zimnych dłoni” realne niebezpieczeństwo kolagenozy, czy tylko prozaiczna niedogodność?

Jednym z ważnych badań pozwalających w reumatologii zróżnicować poważne układowe choroby tkanki łącznej („kolagenozy) w tym najczęściej sklerodermę (twardzinę) od często zgłaszanego przez pacjentów objawu „zimnych dłoni” jest kapilaroskopia - badanie oceniające naczynia włosowate (kapilary) w obrębie wału paznokciowego.

W Rheuma-Medicus badanie wykonywane jest nowoczesnym cyfrowym videokapilaroskopem Dino-Lite CapillaryScope 200.  Kapilary widoczne są bezpośrednio na ekranie komputera w powiększeniu 50 i 250-krotnym. Przy użyciu specjalistycznego oprogramowania, uzyskane obrazy są cyfrowo przetwarzane, dokonywane są precyzyjne pomiary pojedynczych naczyń krwionośnych z dokładnością do 1 mikrometra, zgodnie ze standardami Europejskiej Ligi Reumatologicznej (EULAR) tak by umożliwić rozpoznanie lub wykluczenie choroby.

Objaw „zimnych dłoni” kojarzony jest najczęściej z objawem Raynaud,  w którym na skutek nagłego skurczu naczyń krwionośnych palców rąk lub stóp, (rzadziej uszy, nos i język) dochodzi do niedokrwienia, niedotlenienia, a następnie wtórnego przekrwienia tkanek, co objawia się kolejno:

  • zblednięciem,
  • zasinieniem
  • zaczerwieniem skóry. (może wystąpić silny ból, pieczenie lub mrowienie)

Każda osoba, z objawem Raynaud, powinna mieć wykonane badanie kapilaroskopowe w celu wykluczenia układowej choroby tkanki łącznej.

U pacjentów ze zdiagnozowaną twardziną układową, zapaleniem skórno-mięśniowym lub mieszaną chorobą tkanki łącznej, kapilaroskopia jest narzędziem pozwalającym ocenić stopień zaawansowania choroby i ewentualną odpowiedź na leczenie.

Wiarygodność oceny zależy od jakości sprzetu oraz kwalifikacji osoby wykonującej badanie (Certyfikat EULAR 2016, info poniżej).

Objaw Raynauda (pierwotny lub wtórny) wywoływany jest najczęściej przez zimno lub zmianę temperatury. Przyczyną napadu mogą być również stres, silne emocje, kofeina, nikotyna i leki (m.in. doustne środki antykoncepcyjne i beta-blokery). Objaw pierwotny wywołany jest nadmierną skłonnością do skurczu naczyń krwionośnych i nie towarzyszy mu żadna inna choroba. U tych pacjentów rokowanie jest na ogół dobre, nasilenie objawów zmniejsza się z wiekiem, a nierzadko choroba ustępuje samoistnie.

Wtórny objaw Raynaud występować może w wielu chorobach, z których najpoważniejsze są układowe choroby tkanki łącznej, przede wszystkim twardzina układowa. W przebiegu twardziny dochodzi do skurczu naczyń krwionośnych, ale też do ich postępującego uszkodzenia. Konsekwencją mogą być  rany na skórze, niegojące owrzodzenia i obszary martwicy tkanek.

Objaw Raynaud może na wiele lat wyprzedzać wystąpienie układowej choroby tkanki łącznej, dlatego tak ważne jest wczesne różnicowanie objawu pierwotnego od wtórnego. Badaniem, pozwalającym wykluczyć obecność naczyniowych zmian typowych dla twardziny układowej (i innych kolagenoz) jest kapilaroskopia. U pacjentów z pierwotnym objawem Raynaud obraz kapilarów jest prawidłowy. W przypadku twardziny układowej kapilary są zmienione, występują kapilary olbrzymie, rozgałęzione, w zaawansowanych stadiach choroby obszary w ogóle pozbawione naczyń.

Badanie kapilaroskopowe trwa ok. 10-20 minut, wymaga  przygotowania:

  • na badanie należy przyjść ok. 15 minut wcześniej, w celu aklimatyzacji do temperatury pokojowej – jest to szczególnie istotne w miesiącach jesienno-zimowych
  • 4 godziny przed badaniem nie należy palić tytoniu ani pić kawy lub mocnej herbaty
  • 3 tygodnie przed badaniem nie należy wykonywać żadnych zabiegów kosmetycznych rąk, w szczególności obcinania skórek – powstające podczas takich zabiegów mikro-uszkodzenia mogą znacznie zafałszować obraz kapilaroskopowy

Lek. Marek Chojnowski

 

P.S. Aktualności: